Historia pana Ryszarda Pawletko

Z pewnością część z Państwa znała wspominanego nieraz w archiwum społecznym pana Ryszarda Pawletko. To on był pomysłodawcą wybudowania skoczni narciarskiej, przez lata aktywizował młodzież by czynnie uprawiała sport.

Pan Ryszard Pawletko w stroju sportowym. Zdjęcie pochodzi z archiwów pana Ryszarda Pawletko, użyczonych dzięki rodzinie Sobik. Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

Ryszard Pawletko (urodzony 31.03. 1908 w Rybniku – 10. 1982), syn Józefa i Józefiny Pawletko. 

Szkołę podstawową ukończył w Rybniku-Piaskach. Ojciec był piekarzem. Syn wyuczył się zawodu i pracował z ojcem w piekarni w Niedobczycach, która prowadził również po śmierci ojca. Związane ze zmianą ustroju trudne warunki dla działalności prywatnej spowodowały zamknięcie piekarni. 

Rodzice - Józef i Józefina wraz z dziećmi. Zdjęcie pochodzi z archiwów pana Ryszarda Pawletko, użyczonych dzięki rodzinie Sobik. Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

Pan Pawletko miał również siostrę, która w latach powojennych wyemigrowała do Niemiec. 

Z małżeństwa z żoną Franciszką miał córkę Janinę oraz syna Józefa, doczekał się trzech wnuków i jednej wnuczki. 

Franciszka i Ryszard Pawletko. Zdjęcie pochodzi z archiwów pana Ryszarda Pawletko, użyczonych dzięki rodzinie Sobik. Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

Od najmłodszych lat interesował się sportem. Był zawodnikiem drużyny piłkarskiej KS Rymer. Później działaczem TKKF Piaski. Organizował zawody sportowe dla młodzieży, zimą organizował wyjazdy w góry na różnego rodzaju spartakiady. Uwielbiał łyżwiarstwo figurowe oraz biegi narciarskie. Zorganizował dwa lodowiska na ośrodku TKKF, które osobiście każdej zimy zalewał. W wieku 70 lat chcąc udowodnić młodzieży, że w każdym wieku można uprawiać sport, uległ wypadkowi na lodowisku i od tamtej pory wycofał się z życia sportowego. Zmarł w październiku 1982 roku.

Pan Ryszard Pawletko na nartach. Zdjęcie pochodzi z archiwów pana Ryszarda Pawletko, użyczonych dzięki rodzinie Sobik. Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

Pan Ryszard Pawletko na sankach. Zdjęcie pochodzi z archiwów pana Ryszarda Pawletko, użyczonych dzięki rodzinie Sobik. Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

Pan Ryszard Pawletko ćwiczy jazdę figurową na lodzie. Zdjęcie pochodzi z archiwów pana Ryszarda Pawletko, użyczonych dzięki rodzinie Sobik. Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

Za życiorys oraz zdjęcia serdecznie dziękujemy państwu Sobik.

Skocznia na Paruszowcu

Rok temu Gazeta Rybnicka przypomniała pewną sportową ciekawostkę, a otóż w lutym 1952 roku w naszej dzielnicy działała... skocznia narciarska. Inicjatorem jej powstania był wspominany wielokrotnie wielki admirator sportu, Ryszard Pawletko.

Zdjęcie z archiwum rodziny pana Ryszarda Pawletko. Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

Zdjęcie z archiwum rodziny pana Ryszarda Pawletko. Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

Zdjęcie z archiwum rodziny pana Ryszarda Pawletko. Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

Zdjęcie z archiwum rodziny pana Ryszarda Pawletko. Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

Skocznia zlokalizowana była przy ulicy Mikołowskiej od strony nasypu kolejowego. Dziś mieści się tam przedsiębiorstwo transportowe. 

Widok na miejsce, w którym stała skocznia. Zdjęcie z archiwum rodziny pana Teofila Basisty. Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

 A tak wyglądał zeszłoroczny artykuł Gazety Rybnickiej (grudzień 2015)

Gazeta Rybnicka; grudzień 2015 - str 4: http://www.rybnik.eu/__files/gr_122015.pdf. Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

Klub Sportowy "Silesia"

Klub Sportowy "Silesia" powstał na początku lat 20-stych ubiegłego wieku. Jego założycielami byli między innymi Brunon Szołtysek, Wilhelm Sowa, Roman Gwóźdź, Emil Szewczyk. Najprężniej działała sekcja piłki nożnej. W 1938 roku była na czele tabeli grupy II, grając z zespołami z całego Śląska. Boiska piłkarskie były dwa: jedno to przyzakładowe boisko, drugie było w  miejscu, gdzie do niedawna było przedszkole. Sekcja była podzielona na juniorów w klasie "B", seniorów oraz trampkarzy. 

Zdjęcie z archiwum pana Wojciecha Studenta. Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

Zdjęcie z archiwum pana Ryszarda Pawletko.
Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

Zdjęcie z archiwum pana Wojciecha Studenta.
Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

Zdjęcie z archiwum pana Ryszarda Pawletko.
Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

Zdjęcie z archiwum pana Ryszarda Pawletko. Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

Zdjęcie z archiwum pana Ryszarda Pawletko.
Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

Zdjęcie z archiwum pana Wojciecha Studenta.
Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

Zdjęcie z archiwum pana Ryszarda Pawletko.
Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

Zdjęcie z archiwum pana Ryszarda Pawletko.
Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

Widok na trybunę, w tle widać familoki. Zdjęcie z archiwum pana Ryszarda Pawletko.
Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

Zdjęcie z archiwum pana Ryszarda Pawletko.
Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

Zdjęcie z archiwum pana Ryszarda Pawletko.
Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

Zdjęcie z archiwum pana Ryszarda Pawletko.
Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

Zdjęcie z archiwum pana Ryszarda Pawletko.
Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

Po II wojnie światowej KS już jako KS "OMTUR Silesia" został połączony z KS kopalni "Rymer".

Obok dynamicznie rozwijającej się sekcji piłki nożnej istniała także sekcja bokserska powołana do życia w 1946 roku. Treningi odbywały się w drewnianym baraku byłej stołówki zakładowej. Jednakże z braku zarówno kadry jak i środków finansowych sekcja została rozwiązana w 1952 roku.
W tych samych latach przy KS działała sekcja szermiercza. Sekcja tenisa stołowego przetrwała jedynie cztery lata (1945/6-1950). Sekcja pływacka licząca sobie czterdzieścioro zawodników istniała w latach 1948-1953. Długoletni pracownik Huty "Silesia", Józef Bech w 1950 roku powołał do życia sekcję gimnastyczną, działającą do roku 1964. 

Wyścig kobiet. Zdjęcie z archiwum pana Ryszarda Pawletko.
Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

Wyścig mężczyzn na terenie zakładu. Zdjęcie z archiwum pana Ryszarda Pawletko.
Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

Sekcja gimnastyczna. Zdjęcie z archiwum pana Ryszarda Pawletko.
Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

Sekcja gimnastyczna. Zdjęcie z archiwum pana Ryszarda Pawletko. Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

Od roku 1950 działała przy tutejszym lodowisku sekcja hokeja (por. Lodowisko). Lata 50-te to także powstanie sekcji siatkówki mężczyzn, która działała do późnych lat 70-tych.

Sekcja siatkarska. Zdjęcie z archiwum pana Jerzego Natkańca. Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

Co ciekawe, KS "Silesia" posiadał własną drużynę palanta (baseball), która może się poszczycić kilkukrotnym zdobyciem mistrzostwa Polski. Warto dodać, iż drużyna palanta istniała od 1922 roku (z przerwami) i nosiła dumną nazwę "Gwiazda".

Sekcja palanta, rok 1986. Zdjęcie z archiwum pana Jerzego Natkańca. Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

"Nowe" boisko sportowe przy blokach przy ul. Za Torem. Zdjęcie z archiwum pana Jerzego Natkańca. Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

Zdjęcie z archiwum pana Jerzego Natkańca. Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

Zdjęcie z archiwum pana Jerzego Natkańca. Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

Zakładowy Dom Kultury "Hutnik"

"Seanse filmowe, przedstawienia teatralne, spotkania z interesującymi ludźmi literatury, filmu, ściągają tu każdego dnia i tygodnia tłumy ludzi" - czytamy o Zakładowym Domu Kultury "Hutnik" w książce poświęconej Hucie "Silesia" pod redakcją Henryka Rechowicza z 1977 roku.

Dom gościnny oraz kasyno pracownicze (urzędnicze) na przedwojennej widokówce. Fragment widokówki pochodzącej ze zbiorów Muzeum w Rybniku.  Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

Model spędzania wolnego czasu znacznie się zmienił od początku istnienia zakładu: kobiety, nawet te pracujące w hucie musiały zająć się domem, mężczyźni wędkowali, bądź hodowali gołębie, tylko bogatsi mogli udać się do kasyna urzędniczego potańczyć, czy podyskutować.

Dom Kultury oraz kino "Hutnik". Lata 70-te. Zdjęcie z archiwum pana Jerzego Natkańca. Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

Już przed wojną powstał chór Dzwon, który nie tylko miał za zadanie oderwać pracowników od monotonnej codzienności, ale i krzewił kulturę polską. W cytowanej już książce można znaleźć również informację o przedwojennej modelarni prowadzonej przez zakładowe koło LOPP, z której korzystali uczniowie przyuczani do zawodu; najlepsi modelarze kierowani byli na kursy pilotażu motorowego do Aleksandrowic koło Bielska. Przed wojną również istniała niewielka przyzakładowa biblioteka otwarta dla wszystkich chętnych pracowników. Także dużą estymą cieszyła się orkiestra dęta.

Orkiestra dęta przy ZDK "Hutnik". Zdjęcie z archiwum pana Jerzego Natkańca. Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

Po wojnie zbiory biblioteczne liczyły sobie 8 tysięcy woluminów, które były darem miłośników literatury. Reaktywowano chór, a także powołano do życia zespół taneczny. W 1949 roku kasyno urzędnicze przemieniono na klub, który stał się siedzibą zarówno książnicy jak i zespołów artystycznych. 

Zespół taneczny przy Hucie "Silesie". Zdjęcie pochodzi z archiwów pana Ryszarda Pawletko, użyczonych dzięki rodzinie Sobik. Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

1 maja 1960 pracownicy zostali obdarowani nie lada prezentem w postaci Zakładowego Domu Kultury "Hutnik" przy ulicy Mikołowskiej. Oprócz pomieszczeń bibliotecznych oraz przystosowanych dla potrzeb grup artystycznych, znalazło się tu również kino "Hutnik" na 340 miejsc. Co ciekawe, pracownicy huty prowadzą własne, małe punkty wypożyczeń na swoich macierzystych wydziałach. Spotkania autorskie z plejadą ówczesnych polskich literatów oraz ludzi kina i teatru cieszyły się ogromnym powodzeniem. Ponadto przy ZDK "Hutnik" działały: Zakładowe Koło PTTK, Klub Seniora, Terenowe Koło Ligi Kobiet (który organizował m.in. kursy kroju i szycia, oraz gotowania), oraz Młodzieżowy Klub "Rozmaitości". 

Zakładowy Dom Kultury "Hutnik". Zdjęcie udostępnione przez pana Stanisława Szymurę. Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa).

Lodowisko

Wielu mieszkańców Paruszowca pamięta jeszcze obiekty sportowe, którymi mogła się pochwalić dzielnica. Wśród nich było lodowisko Huty "Silesia" mieszczące się obok ogrodu przy ul. Mikołowskiej. Na jednym ze zdjęć widać fragment domu, w którym mieszkał pan Józef Kajzerek, kierownik OZR - stąd popularna nazwa: lodowisko Kajzerka. 

Lodowisko Kajzerka, ok. roku 1959. Zdjęcie pochodzi z archiwów pana Teofila Basisty. Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

Lodowisko Kajzerka, ok. roku 1959. Zdjęcie pochodzi z archiwów pana Teofila Basisty. Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

Lodowisko Kajzerka, ok. roku 1959. Zdjęcie pochodzi z archiwów pana Teofila Basisty, który znajduje się na pierwszym planie. Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

W późniejszych latach lodowisko przeniosło się nieco wgłąb Paruszowca. Wielkim admiratorem sportów - w tym zimowych - był pan Ryszard Pawletko.

Zdjęcie pochodzi z archiwów pana Ryszarda Pawletko (pierwszy po lewej), użyczonych dzięki rodzinie Sobik. Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

Zdjęcie pochodzi z archiwów pana Ryszarda Pawletko (na zdjęciu), użyczonych dzięki rodzinie Sobik. Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

Lata 80-te. Zdjęcie pochodzi z archiwów pana Ryszarda Pawletko (o lasce), użyczonych dzięki rodzinie Sobik. Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

Zdjęcie pochodzi z archiwów pana Ryszarda Pawletko (pierwszy po lewej), użyczonych dzięki rodzinie Sobik. Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

Bal przebierańców na lodzie. Lata 80-te. Zdjęcie z archiwum pani Bronisławy Kozioł. Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

Bal przebierańców na lodzie. Lata 80-te. Zdjęcie z archiwum pani Bronisławy Kozioł. Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

Lodowisko służyło nie tylko do jazdy rekreacyjnej, ale i służyła sekcji hokejowej Klubu Sportowego "Silesia", utworzonej  najpierw nieoficjalnie przez grupę miłośników tego sportu - później zalegalizowana w 1951 roku. Sekcja najpierw ćwiczyła na zamarzniętym stawie przyzakładowym. Do roku 1960 sekcja nie miała stałego lodowiska; powstawało ono w najbardziej dogodnych lokalizacjach; w tymże roku 1960 sekcja doczekała się lodowiska z prawdziwego zdarzenia - jak widać na zdjęciach wyposażonego w oświetlenie, oraz drewnianymi bandami.

Zdjęcie z archiwum pana Jerzego Natkańca. Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

Lata 60-te. Zdjęcie z archiwum pana Jerzego Natkańca. Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

Zdjęcie z archiwum pana Jerzego Natkańca. Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

Zdjęcie z archiwum pana Jerzego Natkańca. Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)

Zdjęcie z archiwum pana Jerzego Natkańca. Zdjęcie na licencji CC BY 3.0 PL (Uznanie autorstwa)